book the persian gulf name older than history part 1

خلیج فارس در نقشه های کهن - اسطوره ای - جغرافیایی <#hits#&g

 خلیج فارس در نقشه های کهن  اسطوره ای - جغرافیایی - تاریخی

 

 

خلیج فارس در نقشه های کهن - اسطوره ای - جغرافیایی - تاریخی

 

 

 

 

 

 

 

در منابع کهن اشاره‌هایی مبهم به دریاهایی با نامهای کلی و افسانه گونه وجود دارد که بعضی جغرافی دانان منظور از آن عبارت ها را خلیج فارس دانسته‌اند اما در واقع در خصوص صحت نسبت دادن آن نامها به  خلیج فارس با توجه به مبهم بودن آنهادیدگاههای مختلفی وجود دارد از جمله این نامها می‌توان به دریای آفتاب تابان در افسانه‌های سومری - دریای فراخ‌کرت در اوستا و دریای بالا و پایین و دریای مرتور(تلخ) اشاره نمود که همگی نامهای افسانه‌ای هستندو نه پدیده دقیق جغرافیایی.اما کهن ترین نام که بدون هیچ تردیدی منطقه جغرافیایی دریای جنوب ایران را توصیف می‌کند همان دریای پارس است. قدمت خلیج فارس از نظر زیست شناسی و جغرافیایی چندان دیرینه‌است که عده‌ای معتقدند «خلیج فارس گهواره تمدن جهان یا خاستگاه نوع بشر است.» 

 دریای آفتاب تابان؛ و دریای طلوع و دریای غروب نام‌های افسانه‌ای است و نه نام جغرافیایی ( بحر الشروق الکبیر) (: Sea of the rising sun)؛ جائی که آفتاب طلوع می‌کند نیز در افسانه‌ها به دیلمون  اشاره داشت.

 لوحه‌ای گلی که در پیش از میلاد فتوحات سنّاخریب پادشاه آشور را نگاشته  از این نام سود برده‌است، او در توصیف سرزمینی که از پدرش سارگن به ارث برده، می‌نویسد:

 «سنّاخریب، پادشاه بزرگ، پادشاه توانا، پادشاه جهان، پادشاه آشور، پادشاه چارگوشه، چوپان خردمند، محبوبِ خدایان توانا، نگاهبان حق، عاشق عدالت، کسی که پشتیبان همگان است، به یاری بینوایان می‌شتابد، کردار نیکی دارد، قهرمان بی‌نقص، انسان توانا، برترینِ فرمانروایان، فردِ نیرومندی که گستاخان را از پای در می‌آورد، تبه‌کاران را با غرشی ناگهانی نابود می‌کند؛ خداوندِ- آشور آن کوهستانِ پهناور، سلطنتِ بی‌همتایی را به امانت نزد من سپرده‌است و بر رویِ سر کاخ‌نشین‌ها جنگ‌افزارهایِ نیرومند مرا قرار داده‌است. ازدریای بالا؛ دریایِ غروبِ آفتاب تا دریای پائین؛ دریایِ طلوع آفتاب همه موجودات بشری را در زیر گام هایِ من مطیع کرده است؛ و فرمانروایان نیرومند از هراس رویارویی با من، خانه‌هایشان را رها کرده و همچون سیدیننو پرنده غار به مکان‌های دست نیافتنی می‌گریزند.».

 دریای پائین یا ( lower sea) «البحر الاسفل» أو «البحر السفلی» أو «البحر التحتانی» این نام  ظاهرا از سویِ آشوریان که در شمال بین النهرین می‌زیستند رایج شده‌است. و معمولاً در برابرِ دریای بالا البحر العُلوی (upper sea) قرار می‌گرفته که نویسندگان امروزی همواره آن را دریای مدیترانه می‌خوانند اما  درستی منطبق کردن این نامهای با پدیده ای جغرافیایی موجود امری مشکل است .

در اوستا اگرچه از نام خلیج فارس بطور صریح نام برده نشده ولی به دریایفراخکرت اشاره شده‌است اما در مهر یشت در مبحث مهر یا میترا اشاره‌ای نیز به اروندرود شده‌است که در آن دوره اورنگ گفته می‌شده‌است:

 

«

دارنده دشت‌های فراخ و اسب‌های تیزرو که از سخن راستین آگاه است و پهلوانی است خوش اندام و نبرد آزما، دارای هزار گوش و هزار چشم و هزار چستی و چالاکی یاد شده، کسی است که جنگ و پیروزی با اوست، هرگز نمی‌خسبد، هرگز فریب نمی‌خورد، اگر کسی با او پیمان شکند خواه در شرق هندوستان باشد یا بر دهنه شط ارنگ، از ناوک او گریز ندارد، او نخستین ایزد معنوی است که پیش از برآمدن خورشید فنا ناپذیر تیز اسب بر بالای کوه هرا بر می‌آید و از آن جایگاه بلند سراسر منزلگاه‌های آریایی را می‌نگرد.


» در کتیبه معروف به منشور آزادی کوروش که به شرح فتوحات کوروش دوم  می‌پردازد و در بابل کشف شده، فرمانروای پارسیان نیز این لقب را به دریای سواحل جنوبی سرزمین خویش داده‌است:

 «منم کوروش، شاه جهان، شاه بزرگ، شاه دادگر، شاه بابل، شاه سومر و اکد، شاه چهار گوشه جهان پسرِ کمبوجیه شاه بزرگ شاه انشان، نوه کوروش شاه بزرگ، ......به فرمان مردوک، همه شاهان پیش اورنگ پادشاهی نشسته‌اند. همه پادشاهان از دریای بالا تا دریای پائین، همه مردم سرزمین‌های دوردست، از چهار گوشه (جهان)، همه پادشاهان اموری و همه کوچ نشینانمرا خراج گذاردند و در بابل به پایم بوسه زدند.»

 »

 

نقشه جهان. از تمدن میان رودان ترجمه این نقشه در موزه لندن اشتباه های فاحشی دارد. این نقشه جهان است که به شکل سینی گرد است.

گرد گردو(کره ای ) با گرد سینی دایره متفاوت است. هیچگاه جغرافی  دانان  شرقی زمین را به شکل گردو تصور نکرده اند. بلکه زمین را بشکل سینی گرد تصور کرده اند.  نقشه کهن بابلی در اصل مرکز هفت اقلیم  را با دایره مشخص کرده  دور تا دور هفت اقلیم را بحر المحیط یا اقیانوس سراسری در برگرفته است شماره 9- 7 دریای پائین یا همان خلیج فارس است. مثلث های بیرون از دایره دریای اقیانوس در واقع قله های کوه قاف است. یکی از آن قله ها کوه دماوند و دیگری قله زاگرس است.

 قدیمی ترین لوحه های و نقشه ها ی ترسیمی کشف شده به مصریها و بابلیها منصوب شده اند نقشه ای از بابلیون حک شده بر گل پخته پیدا شده که در موزه بریتیش لندن  به شماره 153/92687 نگهداری می شود و متعلق به 500  سال قبل از میلاد است اما نسخه شبیه به  آن  گویا به دوره سارگون پادشاه اکد 2300ق.م مربوط است که در آن خلیج فارس بدون اسم ترسیم شده است.

یونانیها و رومیها و فنیقیها این حرفه را توسعه داده اند و بویژه بطلیموس 168 م و استرابون 64 ق.م در این حرفه کوشا بوده اند. در دوره عباسیان که دانشمندان و مدیران ایرانی بر امور خلافت تسلط داشتند و وجوب جهت یابی قبله برای مسلمانان بویژه کشورهای دور دست ضرورت اهمیت کارتوگرافی را ایجاب می کرد. بدستور مامون 833-814 م ترجمه آثار یونانی شروع شد و نقشه ای از جهان تهیه گردید خوارزمی 821 ، استخری 925، ابن حوقل 977 ق، ادریسی حمودی 1165 ق ( 82 نقشه در کتاب نزهه المشتاق) نقشه هایی از دیار عرب ، بلاد فارس بحر فارس و روم وشام ترسیم کردند که پایه و اساس نقشه های قرون بعدی توسط اروپائیان گردید. در تمام این نقشه ها خلیج فارس نام خود را تحت عنوان بحر فارس حفط کرده است. هم اکنون صدها نقشه دستی با ارزش در موزه های جهان نگهداری می شود که نام خلیج فارس و بحر فارس را به همراه دارند که تعدادی از آنها نیز درموزه های کشورهای عربی است. به یقین می توان گفت هیچ نام جغرافیایی در جهان به اندازه نام خلیج فارس در کتب جغرافی و کارتوگرافی قدمت،‌ اصالت ندارد و از نظر حضور در نقشه های کلاسیک و مدرن رکورد دار نامهای جغرافیایی بوده است.

 تا کنون در رابطه با نقشه های تاریخی خلیج فارس چند اطلس بسیار ارزشمند به چاپ رسیده است که آنها را می توان در دو گروه تقسیم کرد.

 

الف. اطلس نقشه های برگرفته از منابع لاتین که عبارتند از:

 

  The Arabian Peninsula in Old European Maps (253 maps) by Khaled Al Ankary, Institute du Monde Arabe,Paris and Tunisia University,2001

- Tibbets, Gerald Randall, Arabian in early Maps,

  Naples,Italy,Falcon press, 1978.

A Guide to Antique MapsCollectionofking Abdulaziz Public Library,Riyadh.

 

*اطلس " نقشه های جغرافیایی خلیج فارس از ماقبل تاریخ تا زمان معاصر" ( موسسه سحاب1971) در این اطلس مجموعه ای شامل 373 نقشه،‌ لوحه و سنگ نوشته از منابع و اطلسهای مختلف و متنوع موجود در موزه ها و کتابخانه های کشورهای عربی و کشورهای اروپائی به چاپ رسیده است که همگی به زبانهای مختلف کلمه های مترادف با دریای پارس و خلیج فارس بکار برده اند. 

2- در سال 1995 بانک العربی بحرین اطلسی را بصورت تقویم دیواری در ابعاد 50+ 33 تحت عنوان بحرین و خلیج در نقشه های تاریخی منتشر نموده که در آن 12 نقشه از منابع اروپایی و همچنین نقشه معروف العالم ادریسی به چاپ رسیده است که همگی نام خلیج فارس را در بر دارند.

 3- اطلس" نقشه های تاریخی خلیج" این اطلس در دو جلد چاپ شده که مجموعاً حدود 500 نقشه با نام خلیج فارس دارند .

 

*اطلس" نقشه های تاریخی خلیج" سالهای 1493-1931 که دارای 276 نقشه از منابع اروپایی در مورد خلیج فارس است و توسط سلطان بن محمد القاسمی در سال 1996 در لندن منتشر شده است.

 4- جلد دوم اطلس " نقشه های تاریخی خلیج" 1478-1861 که دارای 301 نقشه از منابع لاتین در مورد خلیج فارس است، این اطلس در واقع همان اطلس قبلی است با مقداری حذف و اضافات تقریباً 80% نقشه های این دو اطلس مشترک هستند که در سال 1999 در لندن تجدیدچاپ و منتشر شده است.

 *سلطان بن محمد القاسمی از مقامات شارجه در تلاش برای اثبات ادعای هویت عربی برای خلیج فارس اقدام به تهیه و خرید نقشه های تاریخی متعلق به سالهای 1478 تا 1931 نموده که بنظر می رسد انگیزه اولیه گرد آورنده اثبات هویت عربی برای جزایر سه گانه خلیج فارس بوده است ولی در کلکسیون نقشه های گرد آوری شده ایشان که بیشتر از 350 نقشه می باشد در همگی خلیج فارس با همین نام ثبت شده و در مورد جزایر نیز اسناد هویت ایرانی را تایید می کند ( به استثنای سه نقشه که یکی از آنها رابه عنوان طرح روی جلدکتاب اطلس خود تحت نام "خلیج در نقشه های تاریخی" منتشر ساخته است. در چاپ جلد اول که در سال 1996 در لندن صورت گرفته نقشه روی جلد کتاب مربوط به سال 1679 منطقه کشور پارس نام دارد که توسطGiacoma deRossi. Romeترسیم شده است و جزایر تمب بطور واضح به رنگ ایران ترسیم شده است به همین دلیل تهیه کننده اماراتی این اطلس تاریخی در چاپ جلد دوم در سال 1999 نقشه مذکور را از جلد کتاب حذف نموده است.

 *اطلس نقشه های تاریخی خلیج جلد اول از 1478 تا 1861 و جلد دوم نسخه بازبینی شده جلد اول است که تعدادی نقشه به آن اضافه شده و از 1493 تا 1931 را در بر می گیرد که البته تعدادی از نقشه های این دو جلد تکراری است ولی تعدادی از آنها نیز منحصر به فرد بوده و در کتاب دیگری چاپ نشده است. در مورد جلد اول گفتنی است که اولین نقشه متعلق به 1478 توسط بوکینک در رم بصورت نقشه رنگی و بر روی کوپر و بر اساس نقشه بطلیموس ترسیم شده است در این نقشه خلیج فارس با نام سینوس پرسیکوس به شکل مستطیل و بزرگتر از اندازه طبیعی آن است ولی نامهای جغرافیایی زیادی را بر اساس متون یونان قدیم در بر دارد. در نقشه سال 1493 نیز بر اساس اطلاعات یونان قدیم ترسیم شده است خلیج با نام مر پرسیک و به شکل مربع ترسیم شده که اندازه آن کوچکتر از اندازه واقعی خلیج فارس است. نقشه 1511 که در ونیز بر روی چوب و رنگی توسط برناردوس سیلوانوس ترسیم شده است مشابهه نقشه 1478 بوکینک است و بر اساس نقشه بطلیموس ترسیم شده است در این نقشه نیز خلیج فارس با نام سینوس پرسیکوس به شکل مستطیل و بزرگتر از اندازه طبیعی آن است. نقشه 1513 این نقشه نیز مشابهه نقشه 1478 بوکینک است و بر اساس نقشه بطلیموس ترسیم شده است در این نقشه نیز خلیج فارس با نام سینوس پرسیکوس به شکل مستطیل و بزرگتر از اندازه طبیعی آن است در هر سه نقشه جزایر زنوبیا که متعلق به پارسیان بوده است به شکل دقیقی در جنوب شرقی یمن ترسیم شده است. از نقشه سال 1478 تا نقشه سال 1548 تحولی در دقت فاصله های جغرافیایی بوجود نیامده است در این سال جیاکومو گاستالدی ونیزی برای اولین بار نقشه پرشیا را به شکل دقیق تری ترسیم و از دریای شمال ایران، مر باکو ( دریای خزر) و دریای جنوب ایران، با نام مر پرسیو را به شکل واقعی تری ترسیم نموده است وی مجدداً در سال 1561 و 1570 خلیج فارس را با نام گلفو پرسیا و دریای عمان را با نام گلفو اورموز بطور دقیق تری نیز ترسیم کرده است در حالیکه تا سال 1679 سایر نقشه ها قبل و حتی بعد از این تاریخ نیز همچنان بر پایه اطلاعات قدیمی موقعیت و مساحت خلیج فارس را با نام سینوس پرسیکوس و گلفو پرسیا را همچنان غیر دقیق ترسیم کرده اند. در این سال جیاکومو دی رسی در رم نقشه رنگی دقیقی ترسیم و حتی جزایر سه گانه تمب و ابوموسی را به رنگ خاک ایران ترسیم کرده است اما همچنان اندازه ها در نقشه ها تا واقعیت فاصله زیادی دارد مثلاً بحرین با نام بهرام در همه این نقشه ها بصورتی غیر واقعی و گاهی بجای قطر ترسیم شده است. اطلاعات موجود در نقشه های جهان نما حتی در این دوره نیز همچنان فراتر از 7 دریا و 7 کشور نرفته و به سبک قدیم و سبک جغرافیانویسان مسلمان، چین در غرب ، اروس در شمال فرانکه در اروپا و افریقیه در جنوب لبه های پایانی دنیا تصور می شود. حتی در نقشه جهان نمای سال 1740 وتریس اربیس استرابن جهان همچنان تنها به سه قاره محدود شده است.و در تمامی این نقشه ها خلیج فارس در مرکزیت جهان قرار دارد. در نقشه جهان نمای سال 1515 Johannes Stabius Durer جوهانز دویر تا حدودی نقشه ها به واقعیت های جغرافیایی نزدیک شده ولی قاره آمریکا و اقیانوسیه همچنان حلقه مفقوده جهان است. در سال 1551 جرارد مرکاتور بر روی کره نقشه جهان را ترسیم نموده است که البته نقص قبلی را دارد.

در سال 1660 PhilippEckebrecht فلیپ ایکبرخت نقشه جهان نمایی ترسیم کرده است که قاره آسیا، اروپا، آفریقا و آمریکا را در بر می گیرد ولی فاقد سرزمین های استرالیا و اقیانوسیه است، نقشه ای متعلق به حدود 1753 از نیکلاس دی فر (1694-1754 ) بصورت رنگی و به شکل کره ای باقی مانده است در این نقشه جهان تقریباً به شکل امروزی ترسیم شده است. در سال 1748 Bertrand Rene Palluدر نقشه خود جغرافیای خلیج فارس را تا حدودی درست ترسیم کرده است. در سال 1758 توماس جفریز نقشه جهان نمایی ترسیم کرده است که به واقعیتهای امروز جهان نزدیک است. و بلاخره در سال 1774 سامویل دون کامل ترین نقشه کروی تا آن روز را از جهان ارایه نموده است.

 

در سال 1772 کارستن نیبور نقشه ای ترسیم کرده است که در آن برای اولین بار بجای نام دریای هرمز از بحر عمان نام برده شده در حالی که قبل از این تاریخ در نقشه های لاتین  دریای عمان نیست. بندرت گلف عمان وجود دارد. در این نقشه اندازه های جغرافیایی بنادر و جزایر به واقعیت نزدیک تر شده اند و جزایر سه گانه نیز در موقعیت دقیق تر به رنگ ایران ترسیم شده اند علت دقیق بودن این نقشه آن است که نیبور چند سال در خلیج فارس به پژوهش مشغول بوده و نقشه وی مستقل از اطلاعات قبلی و متکی بر مشاهدات وی بوده است علی رغم دقیق بودن نقشه نیبور تا سال 1835 بسیاری از نقشه های ترسیم شده از سوی آلمانها، انگلیسی ها ، فرانسوی ها و حتی هلندی ها از دقت برخوردار نیست تا اینکه در این سال نقشه ای بر اساس اطلاعات نیبور ترسیم و توسط جوستوس پرتس منتشر می شود. و بلاخره در سال 1860 دو نقشه با نام پرشن گلف وست و ایست توسط موسسه هیدروگرافی( آبنگاری) در لندن منتشر شده است که با واقعیات و اندازه های جغرافیایی امروزی خلیج فارس منطبق است این دو نقشه در صفحه 310و 311 کتاب اطلس تاریخی خلیج چاپ شده است.

 علاوه بر این 4 اطلس که ویژه خلیج فارس هستند اطلسهای دیگری نیز هستند که تعدادی از نقشه های تاریخی خلیج فارس را دارند و در آرشیو وزارت خارجه موجود هستند.

 مانند 1- اطلس کویت 2- ریشه های کویت3- اطلس جغرافیا و جهان نما چاپ چین 1901 .

*اطلس جغرافیایی، فیزیکی، سیاسی و تاریخی- پاریس 1863

* اطلس جغرافیایی، فیزیکی، سیاسی و اقتصادی- پاریس 1874

* اطلس دستی آلمان 1899 Andrees Allgemeiner Hand Atlas

*اطلس دستی مربوط به کل جهان. آلمان 1873 A.Graf"sHand Atlas

*اطلس دستی 1921 آلمان Andrees Allgemeiner Hand AtlasI

*اطلس دستی 1921 آلمان Andrees Allgemeiner Hand AtlasII

*اطلس دستی آلمان 1922 Andrees Allgemeiner Hand Atlas

*اطلس آلمان 1900 HandAtlas Neuer

*اطلس جهان نما - لیسبون. Novo Atlas Escolar Portugues- 1934

 اطلس دستی .پرتغال Stielers. 1906

 اطلس کارتوگرافی تاریخی پرتغال در 6 جلد - لیسبون 1987

 اطلس دستی رویال - لندن. 1873

 اطلس جهان نمای روسی - مسکو 1967 world Atlas

بر اساس نقشه های این اطلس ها که در همگی خلیج فارس یا مترادفهای لاتین آن بکار رفته است می توان گفت که دقت در اندازه ها و مقیاسهای طبیعی در کارتوگرافی بویژه برای خلیج فارس از دوره بطلیموس تا قرن 17 م هیچ تغییر قابل توجهی نکرده است. نقشه گاستالدی ونیزی در سال 1548 چند نقشه پرتغالی در سالهای 1560 و ، نیکلاس سنسون فرانسوی در 1654 ، نقشه یک آلمانی در سال 1596 و چند نقشه انگلیسی در سال 1807 هرکدام درنقشه های ترسیمی خود اسامی را به نقشه های قبلی اضافه کرده اند ولی علی رغم اینکه بعضی اسامی جغرافیایی در منطقه خلیج به آنها اضافه شده است اما همچنان شیوه کلاسیک و بطلیموسی و یا اطلاعات برگرفته از کتب مقدس و کتب کلاسیک بر همه آنها حاکم است می توان گفت سال 1772 عصر نوین در کارتوگرافی سینوس پرسیکوس است در این سال کارستون نیبور هلندی که چند سال در سواحل خلیج فارس به پژوهش علمی مشغول بود نقشه 1772 سینوس پرسیکوس را ترسیم کرده در این نقشه حتی جزایر کوچک تنب و ابوموسی در قلمرو ایران بدقت ترسیم شده است اگر چه تا سال 1862 که نقشه های دقیق و مستند انگلیسی ها منتشر شد نیز همچنان بسیاری از نقشه ها همان اطلاعات غیردقیق سنتی را داشتند اما می توان گفت این نقشه به دوره نقشه های کلاسیک وسنتی گلف پرس یا سینوس پرسیکوس پایان داده است. تنها در اطلس قاسمی تعداد 201 نقشه کلاسیک از 1487 تا 1772 که آن را دوره نوین می نامیم بنام خلیج فارس وجود دارد تعداد کل نقشه های سنتی که خلیج فارس را ثبت کرده اند بالغ بر 600 نقشه است. از سال 1772 تا 1957 نیز صدها نقشه علمی در سراسر جهان منتشر شده است که تمامی آنهایی که به منطقه خلیج فارس مربوط می شود نام اصیل و تاریخی خلیج فارس و یا معادلهای آن را در بر دارند در سال 1975 و بعد از جنگ نفت ایران و بریتانیا توطیه تغییر نام خلیج فارس شروع شده است.

*****ب.

اطلس های برگرفته از منابع اسلامی:

 

می دانیم که به دلیل واجب بودن جهت یابی دقیق قبله در مساجد و برای نماز علم جغرافیا از سده دوم هجری اهمیت زیادی برای مسلمانان پیدا کرد و از این زمان شخصیت های جغرافیایی مانندمقدسی 885 م. بلخی 934 م. مسعودی 958 م، ادریسی متوفی 1165 م جیهانی، ابوزید و استخری ظهور کردند و نقشه های آنها برای سیاحان پرتغالی، فرانسوی،هلندی و روسی تا قرن 17 منبع الهام بود.

 این نگارنده شخصاً برای بررسی نقشه های تاریخی خلیج فارس به زبان عربی در کتابخانه و دارالوثایق قاهره حدود 10 نقشه دیواری و چند اطلس را مورد مطالعه قرار دادم از جمله :

 اطلس عراق در نقشه های قدیمی در این اطلس که تالیف احمد سوسه پدر کارتوگرافی در عراق است بر اساس منابع یونانی و اسلامی 39 نقشه به زبان عربی ترسیم شده است که در این نقشه ها از جمله

 در نقشه دوره آشوریان به شماره 6 ، نقشه هیکاتوس متوفی 475 ق.م به شماره 7 که در امپراتوری پارس و مصر سفر نموده است، نقشه ایراتوستین یونانی به شماره 9 ، نقشه بطلیموس به شماره 10، در همگی خلیج فارس (ترجمه سینوس پرسیک) بکار رفته و اما در نقشه فتوحات قرن اول هجری به شماره 11، نقشه بلخی 934م به شماره 12 ، نقشه دیار عرب استخری 951 م به شماره 16 و نقشه عراق از استخری به شماره 18 ، نقشه جهان نمای ابن حوقل 977م به شماره 19 ، نقشه عراق از ابن حوقل به شماره 22، نقشه جهان از جیهانی 977م به شماره 26، نقشه جهان نمای ادریسی 1099-1164 م به شماره 29 ، نقشه جهان نمای قزوینی 1203-1283 به شماره 31 ، نقشه ابن الوردی 1348م به شماره 36 نقشه شماره 38 از جغرافیانویس مجهول و نقشه شماره 39 بنام مواضیع التاریخیه در همگی کلمه بحر فارس ( دریای پارس) بکار رفته است.

**- اطلس ضمیمه کتاب الخلیج الفارسی (در طول تاریخ) چاپ دوم که در آن 51 نقشه به زبان عربی که همگی از کتب عربی برگرفته شده و متعلق به دوره های مختلف تاریخی هستند مربوط به خلیج فارس است که در 24 نقشه آن خلیج فارس و در 25 نقشه بحر فارس و در دو نقشه آن بحر العجم بکار رفته است در این کتاب فصل اول به گزیده ای از توصیفهای مختصات جغرافیایی و طبیعی خلیج فارس از کتب جغرافیایی مسلمانان از قرن سوم تا قرن دهم اختصاص دارد و در آن متونی را از کتب 26 نفر از سیاحان و مورخین مشهور مسلمان در خصوص توصیف بحر فارس را با ذکر منابع و ماخذ آورده است. فصل دوم به برگزیده ای از نویسندگان قرون اخیر اختصاص دارد که در آن متونی را از کتب 18 نفر از سیاحان و مورخین مشهور عرب در خصوص توصیف بحر فارس را با ذکر منابع و ماخذ آورده است. . فصل سوم به برگزیده ای از نویسندگان و مستشرقین غربی قرون اخیر اختصاص دارد که در آن متونی را از کتب 8 نفر از سیاحان و مورخین مشهور غرب در خصوص توصیف بحر فارس را با ذکر منابع و ماخذ آورده است. بخش دوم شامل نقشه های خلیج فارس است که فصل آول آن به خلیج فارس در نقشه جهان و آسیا اختصاص دارد و شامل 17 نقشه است فصل دوم خلیج فارس در نقشه های کشورهای عربی است که 23 نقشه دارد فصل سوم به نقشه خلیج در جغرافیای ایران نام دارد که در آن 20 نقشه از کتب عربی ویژه جغرافیای ایران برگرفته شده است.

** در کتاب "قلائد الذهب فی معرفه انساب قبائل العرب" به قلم مصطفی حمیدی بن احمد الکردی الدمشقی، از مولفین قرن دهم هـ ق. شرح و مقدمه سلمان الجبوری مکتبه الهلال 2000 دارای 10 نقشه با ذکر نام حلیج فارس است.hillal@libancom.com.lb

• در کتاب " اطا لس التاریخی للعالم الاسلامی فی العصور الوسطی" عبد المنعم ماجد. علی البنا . دار الفکر العربی 1986 مکتبه القاهره الکبری رمز 25400 حدود 16 نقشه از جمله نقشه های شماره 2-3-7-8-9-10-16 مربوط به خلیج فارس با همین نام است .

 • در کتاب مصور الجغرافی لاقالیم الارض الطبیعیه و السیاسیه 90 نقشه از منابع عربی وجود دارد که در 12 نقشه مربوط به منطقه خلیج فارس در همگی نام تاریخی بحر فارس و خلیج فارس وجود دارد این کتاب تالیف الشیخ محمد فخرالدین مدرس دارالعلوم است که انتشارات مکتبه الهلال بشارع الفجاله بمصر چاپ یازدهم آنرا در سال 1925 انجام داده است.

 در کتاب اطلسی بنام " انساب العرب للعالم الاسلامی " چاپ 1994 مکتبه القاهره الکبری رمز 25400 حدود10 نقشه با ذکر نام خلیج فارس وجود دارد

 در کتاب" اعلام الجغرافیین العرب " الدکتر عبدالرحمن حمیده،دارالفکر المعاصر ، دمشق ،سوریه 1995 مختصری از مطالب 150 سیاح عرب و مسلمان و پنج نقشه تاریخی بر اساس مورخین صدر اسلام با ذکر نام خلیج فارس دارد و کتابهای بیشمار دیگری که از ذکر آن برای جلوگیری از اطاله کلام خودداری می شود.

 = اطلس تاریخی اسلام ( محمد مختار قاهره 1922) و الخرایط التاریخیه احمد صالح قاهره 1914 و اطلس ضمیمه کتاب قلاید الذهب فی معرفه انساب قبایل العرب که دارای 9 نقشه به زبان عربی با نام خلیج فارس و بحر فارس است. یک اطلس باستانی دیگر عربی و فارسی متعلق به سالهای قبل از 1200 میلادی که دارای 96 صفحه و 15 نقشه منطقه ای و دو نقشه جهان نما است این اطلس را سال 2001 دانشگاه آکسفورد از یک حراجی خریداری کرده است. در این سند تاریخی نیز خلیج فارس در همه جا با نام تاریخی درست خود ثبت شده است.

 در طول دو دهه گذشته کشورهای عربی در مورد اثبات ادعاهای ارضی خود نسبت به یکدیگر نقشه هائی تاریخی را در رسانه های گروهی خود منتشر و بعضاً به عنوان سند به دیوان بین المللی دادگستری تقدیم نموده اند که در آنها خلیج فارس با همین نام توصیف شده است. از جمله در دعاوی ارضی 1- قطر و بحرین، 2- در دعاوی عربستان و قطر 3- در ‌دعاوی یمن و عمان در نقشه ها و اسناد مورد استفاده آنها نام خلیج فارس بکار رفته است.

 4- دولت کویت درسال 1992 کتابی را مشتمل بر 80 نقشه و سند تاریخی تحت عنوان " الکویت فی الخراءط العالم" (کویت در نقشه های جهان) به چاپ رسانیده است که در همه این نقشه ها و اسناد تاریخی که از اطلسهای مختلف گرد آوری شده است، نام خلیج فارس وجود دارد.

 5- در سال 1994 اطلسی در کویت تحت نام " الکویت قراءه فی الخرایط التاریخیه" به همت عبدالله یوسف الغنیم به چاپ رسیده که حاوی حدود 20 نقشه با نام خلیج فارس است.

 6 - در کتاب دیگری بنام " ریشه های کویت" ( اصول الکویت المنشور العام ) که در سال 1991 در هلند به چاپ رسیده است، 15 نقشه تاریخی وجود دارد که در همگی نام خلیج فارس ثبت شده است. جالب اینکه یکی از مهمترین استنادات کویت که در هر سه اطلس مذکور به چاپ رسیده است، نقشه 1762 کارستون نیبور دانمارکی است در نقشه مذکور تحت نام نقشه خلیج فارس جرایر سه گانه با نام ابرانی بومف و تنمب متعلق به ایران به ثبت رسیده است.

 در یک کتاب به نام "اطلس تاریخ اسلام" که در آمریکا و کشورهای عربی بویژه مصر در سالهای 1951 و 1955 چندین بار تجدید چاپ شده است، 16 نقشه وجود دارد که در همه آنها نام خلیج فارس برای آبهای جنوب ایران بکار رفته است.

 بانک عربی و بیت القرآن در بحرین در سال 1996 تقویم دیواری بزرگی رامنتشر نموده اند که دارای 12 نقشه تاریخی است مربوط به بحرین است که در همگی نام خلیج فارس در آنها موجود است

 در وب سایت ذیل وابسته به دفتر مطالعات استراتژیک پادشاهی عربستان نیز چند نقشه کلاسیک با توضیحات عربی با نام الخلیج الفارسی وجود دارد:

 در این میان اطلس عراق در نقشه های قدیمی 1959( احمد سوسه) اهمیت بسزایی در تاریخ تحول نقشه های مسلمانان دارد بر اساس نقشه های این اطلس ها می فهمیم که مسلمانان، جهان را همچون سینی دایره ای شکلی تصور می کردند که دور تا دور آن را آب فراگرفته و لبه انتهایی این دایره سلسله جبال قاف وجود دارد که مانع ریختن آب به بیرون از این سینی می شود و مرکز دنیا منطقه غرب خلیج فارس و مکه بوده است. در تمام نقشه های دوره اسلامی تکامل و تحول چندانی به چشم نمی خورد همگی جهان را همانند یک سینی تصور می کردند که لبه پایانی آن در شرق پایانه دریای پارس و چین در جنوب بلاد زنگ و افریقیه و در غرب بلاد تنجه( تنگه) و اندلس و انتهای دنیا در شمال نیز روم و یاجوج و ماجوج و کوه قاف و دریای محیط نیز لبه های پایانی دیگر دنیا تصور می شدند. دریا های جهان نیز در تصور مسلمانان عبارت بودند از :

 دریای محیط2- دریای روم3- دریای پارس4- دریای هند5- دریای قلزم6- دریای دریای چین7- دریای زنگ ( افریقیه) در این میان دریای محیط که همان اقیانوس است بزرگترین دریا ترسیم می شده است. که بنظر بعضی از جغرافیانویسان مسلمان این دریا سراسر دنیا رافرا گرفته و بعد از آن سلسله جبال قاف قرار دارد که به دور دنیا کشیده شده است. گفتنی است که اصطلاح هفت شهر عشق و هفت سرزمین و 7 آسمان و 7 خان که در ادبیات ایرانی از کتاب اوستا تا کتب معاصر از آن سخن به میان می آید از همین تصور جغرافیایی قدیمی ریشه می گیرد.

 حداقل حدود 3000 نقشه و اطلس در کشورهای مختلف جهان تا کنون نام خلیج فارس را ثبت نموده اند بسیاری از این نقشه ها حتی جزایر کوچگ تنمب و ابوموسی را نیز ترسیم و آنها را جزء قلمرو و حاکمیت ایران تصویر کرده اند تعداد اینگونه نقشه ها با لغ بر یکصد عدد است که در 3 گروه قرار می گیرند الف- نقشه های رسمی دولتی - از جمله آنها می توان به نقشه های ذیل اشاره کرد:

 ـ نقشه رنگی خلیج‌فارس Carte du Golphe Persique: در سال 1764 از سوی وزارت خارجه فرانسه تهیه شده و جزایر به رنگ سرزمینهای ایران است.

 

ـ نقشه خلیج‌فارس theGulf of persia : در سال 1829 توسط کاپیتان بروکسC.B.Brucksبه دستور کمپانی هند شرقی تهیه شده ، جزایر به رنگ سرزمینهای ایران است و در یادداشت همراه نقشه نیز نام جزایر جزو نواحی تحت تملک ایران آورده شده است.

 ـ نقشه امپراتوری ایران the Persia Empire: در سال 1813 توسط جان مکدونالد کاینز مشاور سیاسی سرجان مالکوم در ماموریت به ایران تهیه شده ، سیاه و سفید است، در سال 1832 توسط اروسمیت به صورت رنگی چاپ شد و در آن، سرزمین ایران و جزایر از یک رنگ هستند.

 ـ نقشه آسیای مرکزی شامل کابل، ایران، رود ایندوس و کشورهای واقع در شرق آن

 Center AsiaComprising Cabool,Persia ,the river Indus and Countries Eastward of it در سال 1834 توسط سرگرد الکساندر برنز بر اساس « نقشه‌های معتبر Authentic Mapsاروسمت تهیه شده ، رنگی و جزایر در آن به رنگ سرزمینهای تحت حاکمیت ایران است.

 ـ نقشه حدود فعالیت قبیله‌های ساحل مروارید the activities of tribes of pearl Coast Limits: در سال 1835 توسط کاپیتان هتل تهیه شده ، جزایر را در بخش ایرانی خط تقسیم کننده خلیج‌فارس نشان می‌دهد.

 ـ نقشه خلیج فارس thepersian Gulf: در سال 1886 از سوی بخش اطلاعات وزارت جنگ بریتانیا تهیه شد. نسخه‌ای از این نقشه در سال 1888 به دستور لرد سالیسبوری وزیر خارجه بریتانیا، تقدیم ناصرالدین شاه قاجار شد. هنگامی که وزیر مختار بریتانیا در تهران ، سردروموندولف از تقدیم آن به حضور شاهر ایران ابراز تاسف کرد، چون در آن متصرفات ایران در خلیج‌فارس نشان داده شده بود که شامل جزایر سه گانه بود، لرد سالیسبوری یادآور شد: دقت کنید که در آینده هیج نقشه‌ای اهدا نگردد، با این وجود، نقشه مزبور یکبار دیگر در سال 1891 به چاپ رسید و باز هم جزایر در آن به رنگ سرزمین ایران نمایش داده شده بود.

 نقشه رسمی ایران Official Map of Persia( در 6 صفحه ) : در سال 1997 در بخش نقشه‌برداری سیملا، اداره مکان نگاری وزارت خارجه حکومت هند، تهیه شده و جزایر تنب و ابوموسی در آن به رنگ سرزمین ایران نمایش داده شده‌اند.

 نقشه ایران، افغانستان و پاکستان غربی Afganistan and west Pakistan در اطلس جهان Worid Atlas: ورقه‌های شماره 144 ـ 143 ، تهیه شده در سال 1967 تحت نظارت شورای وزیران اتحادیه جماهیر سوسیالیستی شوروی به مناسبت پنجامین سالگرد انقلاب اکتبر، که در آن نام ایران زیر نام جزایر تنب و ابوموسی و سایر جزایر ایرانی خلیج‌فارس آورده شده است.

 ب ) نقشه‌های نیمه رسمی از جمله آنها می توان به نقشه های ذیل اشاره کرد:

 ـ نقشه امپراتوری ایران A Map of the Empire of Persia: در سال 1770 توسط آقای دانویل برای دولت بریتانیا تهیه شده و جزایر در آن به رنگ ایران هستند.

 ـ نقشه جدید امپراتوری ایران A New Map of the Empire of Persia: در سال 1794 توسط دانویل تهیه شده و در آن جزایر به رنگ بقیه سرزمین‌های ایران است.

 

ـ نقشه ایران و کابل Map of Persia and cabulدر سال 1837 : توسط اروسمیت در لندن تهیه شده و سه جزیره به رنگ ایران است.

 ـ نقشه ایران ، افغانستان و بلوچستان . Persia Afghanistan and Baluchistan: در سال 1891 توسط انجمن سلطنتی جغرافیای تحت نظارت لرد کرزن تهیه شده و به کتاب وی « ایران و قضیه ایران » چاپ سال 1892 نیز پیوست شده است که در آنها جزایر تحت حاکمیت ایران ترسیم شده است.

 پ ) نقشه‌های غیررسمی از جمله آنها می توان به نقشه های ذیل اشاره کرد:

 ـ نقشه ایران the Mapof Persia : در سال 1818 در انگلستان برای اطلس بزرگ جدید تامسون Thomson new Grand atlsتهیه شده است .

 ـ نقشه ایران Map ofPersia: در سال 1828 در لندن توسط سیدنی هال تهیه شده است.

 ـ نقشه ایران و بخشی از امپراتوری عثمانی Persia and part of Ottoman Empire : در سال 1831 توسط جی لانگ تهیه شده و از سوی انجمن گسترش آموزش مفید Society of ExpandingUseful Educationدر انگلستان چاپ شده است.

 

ـ نقشه ایران Map ofpersia : در سال 1840 برای اطلس بلاک Black Atlasدر لندن چاپ شده است.

 ـ در نقشه ایران و کابل Map of persia a Cabul : در سال 1844 توسط جانستون برای اطلس نشنال National Atlasدر انگلستان چاپ شده است.

 

ـ نقشه ایران Map ofpersia : در سال 1851 توسط راپکین برای اطلس جان تالیس John TallisAtlasتهیه شده است.

 

ـ نقشه ایران و افغانستان Persia and Afghanistan: در سال 1854 توسط بلاک برای دانشگاه ادینبورگ تهیه شده است.

 

ـ نقشه ایران و افغانستان Persia and of Afghanistan : در سال 1860 برای اطلس جنرال General Atlas کیت جانستون تهیه شده است. ـ نقشه ایران، افغانستان و بلوچستان Afghanistan Baluchistan Map of pers : در اطلس نوین جهان Modern Atlas of the Worldکه در سال 1909 در موسسه هاموند چاپ شده است.

 

نقشه ایران The Map ofIran : در اطلس بین المللی جهان (Cosmopolitan World Atlas CentennialEd ) 1856 -1956 که در سال 1956 توسط موسسه مک نالی تهیه شده است.

 

در کتاب مغاص اللئالی و متار اللیالی سدید السلطنه کبابی که مربوط به یکصد سال قبل ست سندی دال بر حاکمیت ایران بر جزایر سه گانه وجود دارد در 20/1/73 یک کارشناس حقوق بین الملل در فرانسه اظهار داشته است که 500 سند از اسناد وزارت خارجه انگلیس گواهی تعلق جزایر سه گانه به ایران را دارد.

 ولی در رابطه با خلیج عربی این نکته قابل ذکر است که در بعضی نقشه ها و کتب تاریخی به دریای میان شمال آفریقا و عربستان، خلیج عرب و دریای سرخ اطلاق و خلیج شهر اسکندریه نیز خلیج عرب نام دارد گاهی اوقات نیز به آبهای ساحلی عمان دریای عرب گفته شده است. همچنین در خلیج فارس خلیج های کوچکتری با نامهای محلی وجود دارد مانند خلیج قطیف خلیج بحرین، خلیج بصره، خلیج کویت و…که نام آنها کاربرد محلی دارد ولی برکل خلیج همواره فقط کلمه فارس اطلاق شده است.

 از میان حدود 6 هزار نقشه تاریخی مربوط به قرون گذشته تا سالهای 1890 که درهمه آنها خلیج فارس ثبت شده فقط سه نقشه با نامهای خلیج بصره، خلیج قطیف و خلیج کویت ، خلیج بحرین، خلیج سیراف از این منطقه نام برده اندکه البته اینها نام خلیج ها کوچک هستند که به آنها خور و Bayگفته می شود و هنوز هم کاربرد محلی خود را دارد ولی بر کل خلیج اطلاق نمی شوند..

 بدیهی است که اصالت و صحت این سه نقشه که عربها از آن استفاده های تبلیغاتی زیادی برده و آنرا روی جلد بسیاری از کتبی که تاکنون در مورد خلیج چاپ شده ترسیم کرده اند تردید وجود دارد اگر چه حتی آنها اصیل هم که باشند در مقابل هزاران نقشه ،کتاب و نوشته تاریخی و بیشتر از سیصد کتاب تاریخی ،‌یک کتاب و یک نقشه فاقد ارزش علمی است و آنرا به عنوان خطا، به دور می اندازند ، کمااینکه در مورد دریای خزر نیز بطور انگشت شماری مورخین قدیمی از جمله شهاب الدین محمد النوبری 733ق در کتاب نهایه الارب فی فنون العرب بحر فارس و دریای عجم بکار برده اند ولی، بدلیل اینکه اکثریت مورخین عرب، اروپائی و ترک آنرا دریای قزوین، کاسپین و خزر ثبت کرده اند در علم کارتوگرافی این سه نام را نامهای اصیل می دانند و اسامی دیگر را برسمیت نمی شناسند قطعاً اینکه اعراب برای یک نقشه این همه اهمیت علمی قائل هستند ولی چشم خود را بر روی بیشتر از 6 هزار نقشه دیگر می بندند اقدامی غیر منصفانه و مغایر با اصول علمی است و این نشانگر آن است که نگاه آنها به مسائل از دید علمی و تاریخی نیست، بلکه از روی جهالت ، تعصب و یا نگاهی سیاسی و مغرضانه دارند. این در حالی است که بعضی از اعراب برای یک نقشه این همه اهمیت علمی قائل هستند ولی چشم خود را بر روی بیشتر از هزاران نقشه و سند دیگر می بندند؟ این نشانگر آن است که نگاه آنها به مسائل از دید علمی و تاریخی نیست، بلکه نگاهی سیاسی و مغرضانه دارند نمونه ای از این نوع برخورد را وزیر آموزش و پرورش عربستان سعودی در اسفند 1382 با دستور جمع آوری یک میلیون نسخه از یک کتاب درسی از مدارس سراسر کشور به دلیل وجود نام خلیج فارس انجام داده است .

 آیا افرادی که اینگونه تعصبات غیر منطقی دارند توانایی دارند تمامی نقشه ها و اطلسها و کتب مهم تاریخی چه در قرون قبل و چه بعد از میلاد و چه در دوره معاصر که شاهراه آبی جنوب ایران را با نام خلیج فارس ثبت نموده اند را جمع آوری نمایند.؟ بعلاوه اینکه تمامی سازمانهای بین المللی معاصر نیز تنها نام خلیج فارس را برسمیت می شناسند و در تمامی کشورهای غیر عربی بندرت و آنهم در اثر اشتباه و یا تطمیع بعضاً نام مجعول بکار می رود ولی هنوز علی رغم هزینه سنگین بعضی کشورهای عربی، رسانه های گروهی معتبر جهان نام اصیل و تاریخی را حفظ نموده اند. در کشورهای عربی نیز در کتب درسی و نقشه های رسمی همواره تا دهه 70 نام خلیج فارس بکار برده شده است. و هنوز هم بسیاری از نویسندگان بیطرف که تطمیع نمی شوند اصالت این نام را در نوشته های خود رعایت می کنند بنابر این اقداماتی شبیه آنچه وزیر مذکور انجام داده است عرض خود بردن و زحمت دیگران داشتن است.

 در تمام کتب و منابع دولتی کشورهای عربی تا دهه 60 میلادی همواره نام خلیج فارس یگانه نامی است که برای توصیف این پهنه آتی بکار رفته است. از جمله می توان به یکی از سرودهای ملی مصر که در آن جمله" حدودنا من خلیج الفارسیه حتی بحر الابیض" آمده است وکتابهای 1- انور سادات رئیس جمهور سابق مصر تحت نام" طغیان رود نیل سال" ( 1957 ) 2- الحسن بن طلال ولیعهد اردن هاشمی در کتاب خود به نام "السعی نحو السلام " 3- کتاب "الاستعمار فی الخلیج الفارسی" وحتی فرهنگ لغتهای معتبر عربی مانند " المنجد" و دایره المعارفهای عربی مانند دایره المعارف اقتصادی لبنان 1972 و راهنمای دولتی عراق 1936 و دهها مورد دیگر اشاره کرد که همگی از آبراه جنوب ایران بنام خلیج فارس نام برده اند. اما رقابت های استعماری ، انگیزه های سیاسی و طمع ورزی های ارضی و تعصبات افراطی قومی بعضی افراد و یا دولتهای مغرض باعث اقدام آنها به کاربرد نامهای جعلی شده است.

 اینها نمونه ای از صدها نقشه تاریخی موجود در کتب مختلف عربی است که نام خلیج فارس بر آنها ثبت ودر اعماق تاریخ ریشه های آنرا مستحکم گردانیده است. اما از صدها نمونه دیگر در آرشیو سایر کشورها به موارد ذیل بسنده می کنیم.

 در کتابخانه کنگره آمریکا و کتابخانه آرگوسی نیویورک بیشتر از 200 نقشه تاریخی وجود دارد که خلیج فارس با نام اصلی در آنها ثبت شده است.

 در کتابخانه ملی بریتانیا (لندن) ، کتابخانه و اسناد وزارت امور هند (لندن)، مرکز اسناد عمومی لندن و کتابخانه دانشکده مطالعات خاورشناسی لندن بیشتر از 300 نقشه در بر دارنده نام خلیج فارس وجود دارد در بسیاریی از نقشه های اروپایی نه تنها خلیج فارس persian gulf بلکه نام دریای پارس persian seaنیز برای منطقه سواحل ایران و پاکستان و عمان ترسیم شده است از جمله در این مورد می توان به نقشه ذیل اشاره نمود.

 

 Map drawn by Eman Bowen 1748. A new accurate map of Persia with the adjacent countries, drawn from themost approved modern maps and cartoghraphy the whole being regulated by astronobservations:

by Eman Bowen1748.

 

3- اداره آرشیو ملی پرتغال دهها سند مهم تاریخی به زبانهای عربی، فارسی، ترکی و پرتغالی در خصوص جزایر ایرانی و خلیج فارس وجود دارد. در اداره آرشیو وزارت خارجه ایران ، وزارت خارجه فرانسه، وزارت خارجه روسیه، وزارت خارجه پرتغال ، وزارت خارجه هلند، هند، آلمان ، اسپانیا و ژاپن و در بسیاری از موزه ها ،کتابخانه ها و حتی هتلها و یا آرشیو های خصوصی چه در کشور های عربی مانند مصر و چه کشور های غیر عربی صدها نقشه تاریخی با نام خلیج فارس وجود دارد. ( نقشه موجود در موزه کبیر قاهره که بر اساس یک لوحه سنگی عظیم قبل از میلاد ترسیم شده است و از سال 1903 در کنار این لوح نصب است وبه نام خلیج فارس مزین می باشد) برای نمونه حداقل آدرس 300 مورد از آنها در ضمایم این تحقیق برای آگاهی خوانندگان درج می گردد که بعضی از این نقشه ها از سوی یونسکو به عنوان میراث بشریت برسمیت شناخته شده و بطور نمونه می توان به کتابی تحت عنوان نوادر المخطوطات RARE MANUSCRIPTS)) که از سوی یونسکو در سال 1995 بر اساس اسناد کتابخانه اسکندریه چاپ شده است اشاره کرد.

 

موسسه دریای شرق با کمک دولت کره جنوبی نیز در سال 2002 کتابی بنام:

 

East Sea in WorldMapsاین کتاب 40 نقشه تاریخی را از سال 1715 تا سال 1800 در جهت اثبات نام دریای شرق به چاپ رسانده است که در تمامی نقشه هائی که جنوب ایران را در بر گرفته اند (31 نقشه) نام خلیج فارس ثبت گردیده است. در این کتاب همچنین فهرست مشخصات 90 نقشه کتابخانه لندن از سال 1595 تا 1894 و فهرست 61 نقشه موجود در دانشگاه کمبریج لندن متعلق به سالهای 1570 تا 1824 راجع به آسیا را به چاپ رسانده در این نقشه ها نیز همچنان خلیج فارس فارس با نام تاریخی و درست خود ثبت شده است.

 

× در آلمان یک اطلس تاریخی حاوی تصاویر نقشه های موجود در موزه ها و آرشیو های خصوصی آلمان چاپ شده که 9 مورد نقشه های جهان نام خلیج فارس را در بر دارد.

 

حدود 30 اطلس تاریخی مربوط به قرن گذشته خلیج فارس را با همین نام ثبت کرده اند.

 

از جمله: اطلس توماس هربرت 1628 ، اطلس پاریس دانشگاه لوساج 1863 ، اطلس آلمان 1861 ، اطلس پاریس انویلی 1760، اطلس جغرافیای مدرن 1890 پاریس که توسط F. SCHRADER and F.PRUDENTطراحی شده دارای 10 نقشه با ذکر نام خلیج فارس است. این اطلس در مرکز اسناد ملی مصر ( دار الوثائق قومی) نگهداری می شود و در نقشه شماره 40 جزایر سه گانه با رنگ و متعلق به ایران ترسیم شده است. اطلس لندن 1873 ، اطلس ارنست امبروسیوس 1922، اطلس بیلفیلد 1899 اطلس هارمسورث قرن 19 لندن . و …

 

دایره المعارف های بزرگ جهان مانند RAISONNE DE SCIENCE KOSJDK NHDVI HGLUHVT 1751 چاپ 1751 فرانسه ، دایره المعارف بریتانیکا، دایره المعارف لاروسکا، امریکانا و….و .. تمام دایره المعارف ها ی مشهور از قدیم تا کنون خلیج فارس را با همین واژه ثبت نموده اند.

 

در کتاب:

 

THE ISLAND OF TUNBAND ABUMUSA An Iranian Argument in Search of Peaceفهرست و مشخصات 27 نقشه تاریخی که علاوه تعلق جزایر تنب و ابوموسی به ایران، نام خلیج فارس را نیز ثبت کرده اند، ارائه گردیده است.

 

نقشه های خلیج فارس در شبکه جهانی اینترنت در بسیاری از سایتهای جغرافیایی نقشه های کهن خلیج فارس وجود دارد علاوه بر سایتهای اطلسهای معروف جهان در بعضی سایتهای عربی نیز می توان نقشه های تاریخی خلیج فارس را یافت از جمله در وب سایت دفتر پادشاهی عربستان سعودی به آدرس ذیل 66 نقشه قرون گذشته از منابع اروپایی، ‌عربی و ترکی وجود دارد که در همگی نام خلیج فارس و معادلهای آن بکار رفته است.www.darah.org.sa/trip/images.htm

اسناد موجود در کتابخانه ها،‌ موزه ها و آرشیوهای معتبر جهان از جمله کتابخانه اسکندریه و قاهره و نقاشی هایی مانند سقف گنبد کلیسای سن پیتر واتیکان از جمله نقشه معروف ریچاردهالدینگان متعلق به سال 1285که در موزه هرفورد بریتانیا نگهداری می شود و سی هزار لوح گلی تخت جمشید نشان می دهد که واژه خلیج فارس از آغاز تمدن مکتوب در همه منابع و مراجع جهان وجود داشته است، اینها نمونه ای از صدها نقشه تاریخی موجود در کتب و منابع مختلف غیرعربی است که نام حلیج فارس بر آنها ثبت و ریشه های آنرا در اعماق تاریخ مستحکم گردانیده است.

 علی رغم همه این اسناد تعصب برخی افراد بگونه ای است که آنها را به انجام کارهای بی خردانه وا می دارد. اخیراً وزارت آموزش و پرورش عربستان دستور داده است یک میلیون از یک نسخه کتاب درسی از مدارس عربستان جمع آوری شود علت این امر فقط نام خلیج فارس بوده است این تعصب کور است که یک نقشه این همه اهمیت علمی قائل می شود ولی چشم خود را بر روی بیشتر از یک هزار نقشه دیگر می بندند؟ این نشانگر آن است که نگاه آنها به مسائل از دید علمی و تاریخی نیست، بلکه نگاهی سیاسی و تعصب آمیز دارند. علاوه بر وجود اسناد و واقعیتهای تاریخی، حقوقی و حقایق جغرافیایی، انسانی، علمی و همچنین مصوبات سازمانهای بین المللی، اعتراف نویسندگان و پژوهشگران عرب نیز دلیل دیگری بر حقانیت و صحت نام خلیج فارس و غیر قانونی بودن کاربرد نام جعلی بجای آن است.

نوشته شده 1383.

ارایه شده در کنفرانس ژئوماتیک 1394 و بنیاد ایران شناسی 

 این مطالب با تجدید نظر کلی و درستیابی در کتاب اسناد نام خلیج فارس  میراثی کهن و جاودان دکتر عجم سال 1388 چاپ شده است.

 

 

 

 

 

 


نویسنده : persian gulfpersgolf bahre ajam : ٢:٥۸ ‎ق.ظ ; پنجشنبه ۱٢ آذر ،۱۳۸۳
Comments نظرات () لینک دائم